Evde erişilebilirlik: rampa, kapı genişliği ve eşikler nasıl düzenlenir?

Evde hareket etmek, yürüyebilen biri için bile fark edilmeyen ayrıntılarla doludur. Tekerlekli sandalye ya da yürüteçle hareket eden bir yakınınız varsa evin her köşesine yeniden bakmanız gerekir. Zorluk çoğu zaman büyük değişikliklerde değil, küçük bir eşikte, dar bir kapıda ya da kaygan bir rampada ortaya çıkar.

Bu yazıda evdeki erişilebilirliğin üç temel noktasını ele alıyoruz: rampa, kapı genişliği ve eşikler. Amacımız tadilat yaptırmanız değil. Önce neye bakacağınızı, sonra hangi küçük düzenlemeleri kendiniz yapabileceğinizi ve hangi konularda uzman desteği almanız gerektiğini netleştirmek istiyoruz.

Önce giriş: rampa ve dış basamaklar

Dışarıdan eve giriş, sandalye ile yapılan yolculuğun en zor bölümü olabilir. Tek bir basamak bile geçişi tamamen engelleyebilir. Evinizde bir rampa varsa şu soruları sorun:

• Eğim, sandalyeyi iten kişinin rahatça çıkabileceği kadar yumuşak mı? Dik rampada sandalye geriye kayabilir ve devrilme riski artar.
• Yüzey kaymaz mı? Yağmur, kar ya da buz sonrasında yüzey kayganlaşıyor mu?
• Rampanın kenarlarında yükselmiş bir bordür ya da tutunacak bir yapı var mı?
• Rampanın başında ve sonunda sandalyenin durabileceği, kapının açılabileceği düz bir alan var mı?

Kış aylarında kaldırım ve rampalar buzlanabilir. Havanın soğuk olduğu günlerde yüzeyin ıslak ya da buzlu olup olmadığına her çıkıştan önce bakın. Buzlu bir yüzeyde sandalyeyi iterken kendinizin de düşebileceğini unutmayın.

Kalıcı bir rampa yapmak mümkün değilse bazı aileler geçici ve taşınabilir rampa kullanıyor. Bu tür bir rampayı seçerken eğimi ve yüzeyin kayma önleyici olup olmadığını kontrol edin. Kullanmadan önce sabit durup durmadığını ve kenarlarının kaymadığını mutlaka deneyin. Yakınınızı rampada yalnız bırakmamaya özen gösterin.

Kapı genişliği: sandalye rahatça geçebiliyor mu?

Tekerlekli sandalyenin genişliği, tekerleklerden ve kolçaklardan oluşur. Kapı açıklığı bu genişliğe yeterli değilse sandalye kapı kasasına sürtünür, sıkışır ve sizi ya da yakınınızı sarsabilir. Kapı genişliğini değerlendirmek için basit bir yöntem izleyin:

1. Sandalyenin en geniş noktasını, genellikle kolçaklar ya da tekerlekler arasındaki açıklığı bir şerit ile işaretleyin.
2. Kapının açık kalan bölümünü ölçün. Kapı kanadı açıldığında geçiş alanının ne kadar daraldığına da bakın.
3. Sandalyeyi kapıya gerçekten sürerek deneyin. Teorik ölçü ile pratik geçiş her zaman aynı olmayabilir.

Ölçümlerinizi bir kağıda yazın ve sandalyenin genişliğiyle karşılaştırın. Geçiş dar kalıyorsa kapının açılış yönünü değiştirmek, kapı kanadını hafifçe açık tutacak bir tutucu kullanmak ya da kapının önündeki eşyaları kaldırmak gibi basit adımlar fark yaratabilir. Kapı kanadını sökmek ya da kapı değiştirmek gibi kalıcı işler için evin yapısını bilen yerel bir uzmana danışmanızı öneririz.

Kapı kollarına da bakın. Yüksek ya da küçük kapı kulpları, sandalyedeyken tutmayı zorlaştırır. Kol tipi bir kulp, elinizin yorulmadan kapıyı açmanıza yardımcı olabilir.

Eşikler: sık gözden kaçan bir tehlike

Eşik, iki odayı ayıran kapının alt kısmındaki yükseltidir. Yürüyen biri için belki fark edilmez, ama tekerlekli sandalye için küçük bir duvar gibidir. Yürüteç ayağı ya da koltuk değneği de eşiğe takılabilir. Bu yüzden eşikleri tek tek kontrol etmek, evdeki en değerli çalışmalardan biridir.

Eşiklerle ilgili yapabileceğiniz basit önlemler şunlardır:

• Yükseltili eşikleri belirleyin ve geçiş kolaylaşsın diye eğimli bir geçiş parçası ya da kenar bandı kullanmayı düşünün. Bu parçaların boyutunun eşiğe uygun olması gerekir, bu yüzden önce ölçüm yapın.
• Eşiklerin gevşek olup olmadığını kontrol edin. Sallanan ya da kenarı kalkmış parçalar takılmaya ve kaymaya yol açar.
• Banyo ile yatak odası arasındaki eşiklere özellikle dikkat edin. Islak zeminin olduğu yerlerde eşik, kayma riskini artırır.

Eşiklerin yakınındaki tehlikeler

Eşiklerden önce ve sonra bulunan halılar, paspaslar, kablolar ve ayaklı lambalar sıklıkla sorun çıkarır. Halının kenarı kıvrılmış ya da kaymıyorsa tekerlek takılabilir. Kablolar zemin boyunca uzanıyorsa sandalyenin önüne düşebilir. Bu nedenle geçiş yolunu temiz tutun, kabloları duvar kenarına toplayın ve kaymayan küçük bir paspası kaldırın.

Odaları sırayla gözden geçirin

Tüm evi aynı anda düzenlemeye çalışmak yerine bir sıra izleyin. Böylece hiçbir alanı atlamazsınız:

1. Giriş ve dış kapı: Rampa, eşik ve kapı açıklığı.
2. Koridor: Mobilyalar, halılar ve kablolar. Sandalyenin dönebileceği genişlik var mı?
3. Yatak odası: Yatağın etrafında sandalye için yer var mı? Yatağa geçiş için iki taraf da erişilebilir mi?
4. Banyo ve tuvalet: Önemli bir alan. Kapı genişliği, eşik ve tutunma noktaları burada birlikte değerlendirilmeli.
5. Mutfak ve yemek alanı: Masanın altında sandalye girebiliyor mu? Sık kullanılan eşyalar erişilebilir yükseklikte mi?

Banyo için tutunma barı, duş sandalyesi ve kaymaz zemin gibi ayrıntıları ayrıca düşünmek gerekir. Bu konuda hazırladığımız yazıya banyo güvenliği rehberinden ulaşabilirsiniz.

Aydınlatma ve gece yolu

Gece tuvalete gitmek, yakınınızın risk taşıdığı zamanlardan biridir. Yatak odası, koridor ve banyo arasındaki yolu gece boyunca görülebilir tutun. Küçük bir gece lambası, geçiş yolunun üzerinde ya da duvar prizinde durabilir. Işığın yere düşmesi ve eşikleri göstermesi önemlidir. Parlak ışık yerine yumuşak ve sabit bir ışık tercih edin, çünkü ani aydınlanma yakınınızı şaşırtabilir.

Ne zaman uzman desteği almalısınız?

Bazı düzenlemeler tek başına yapılabilir: halıyı kaldırmak, kabloları toplamak, kaymaz bant yapıştırmak, gece lambası koymak gibi. Ancak rampa inşası, kapı değişikliği ya da banyo tadilatı gibi işler için evin yapısını bilen bir uzmanla konuşmak daha güvenlidir.

Kiralık bir tekerlekli sandalye kullanacaksanız, sandalyenin boyutunun kapılarınıza ve koridorlarınıza uyup uymadığını ölçülerinizle birlikte sağlık hizmeti veren ekibinize ya da tedarikçinize sorun. Kira koşulları ve diğer ayrıntılar için lütfen telefonla bilgi alın. Sandalye kullanımında yardımcı olabilecek ayrıntılar için tekerlekli sandalye kullanımı rehberimize de göz atabilirsiniz.

Son olarak, bu düzenlemeleri yapmak yorucu olabilir. Yakınınızla birlikte yapın, ona hangi yerde kendini rahat hissettiğini sorun. Evde yaşayan kişinin deneyimi, neyin gerçekten işe yaradığını anlamak için değerli bir kaynaktır. Bir sonraki aşamada yardıma ihtiyacınız olursa çekinmeden doktorunuza ya da hemşirenize danışın.

Bu yazı genel bilgi içindir; doktorunuzun ve hemşirenizin talimatlarının yerine geçmez. Çağrı Medikal tarafından yapay zekâ desteğiyle hazırlanır ve yayından önce otomatik güvenlik kontrollerinden geçer.