Demansı olan yakınınız için ev güvenliği: Nelere bakmalısınız?

Demans, hafıza ve düşünme becerilerini zamanla etkileyen bir durumdur. Seyri kişiden kişiye değişir, bu yüzden evde yaptığınız düzenlemeleri yakınınızın o günkü haline göre gözden geçirmeniz gerekir. Burada anlatılanlar genel bir güvenlik çerçevesidir; tıbbi bir değerlendirmenin yerini tutmaz. Kendi durumuyla ilgili sorularınızı doktorunuza ya da hemşirenize götürün.

Önce evde nerede zorlandığını gözlemleyin

Her hasta farklıdır. Birkaç gün boyunca kısa notlar tutmak, evdeki asıl riskleri görmenizi sağlar. Doktorunuzla konuşurken de bu notlar size yardımcı olur. Özellikle şunlara dikkat edin:

• Gece uyanıp dolaşıyor mu?
• Ocağa, çakmağa ya da elektrikli aletlere yöneliyor mu?
• Dışarı çıkmak ya da evine gitmek istiyor mu?
• İlaçlarını kendi başına almaya ya da saklamaya çalışıyor mu?

Giriş kapısı ve kaybolma riski

Kaybolma, demansta en korkulan durumlardan biridir. Kapıyı tamamen kilitlemek yangın ve tahliye açısından tehlike yaratabilir, bu yüzden kapı düzenini mutlaka bir sağlık çalışanıyla ve yerel yangın güvenliği kurallarıyla uyumlu olarak planlayın. Pratikte şunlar işe yarar:

1. Kapı kolunu ve anahtarı yakınınızın sık sık yönelmediği bir yerde tutun, ama her zaman size ulaşılabilir olsun.
2. Kapıya, kapı açıldığında sizi haberdar edecek bir zil ya da çan takmayı düşünün.
3. Yakınınızın üzerinde ad, adres ve telefon bilgisi yazan bir bileklik ya da kart bulunsun.
4. Son çekilmiş net bir fotoğrafını, boy ve kıyafet bilgisini bir yerde hazır tutun.
5. Komşularınıza ve yakın çevrenize durumu anlatın, yakınınızı görürlerse size haber vermelerini isteyin.

Mutfak ve ocak: Yangın ve yanık riskini azaltın

Mutfak, demansı olan kişiler için en riskli alanların başında gelir. Yemek hazırlama alışkanlığı uzun yıllar sürmüş olsa bile yakınınız ocağı unutabilir ya da yanlış kullanabilir.

• Kullanmadığınız zamanlarda ocağın gazını ya da elektriğini kapatın. Ocağı kapatmayı ya da kilitlemeyi gündelik rutininizin bir parçası yapın.
• Gaz ocağında kalıcı bir devre dışı bırakma gerekiyorsa bunu yetkili ve lisanslı bir teknik servisle yapın, kendiniz müdahale etmeyin.
• Çakmak, kibrit, ütü ve su ısıtıcısı gibi nesneleri görünmeyen ve ulaşılamayan yerlerde tutun.
• Bıçak, temizlik maddesi ve keskin aletleri kilitli bir dolapta saklayın.
• Banyo ve mutfak musluklarındaki su sıcaklığını kontrol edin; sıcak su yanıklara yol açabilir.

Oksijen tüpü kullanılan bir evde ise açık alevden uzak durmak ve tüpün yerini sabitlemek ayrıca önemlidir. Ayrıntılar için evde oksijen tüpü güvenlik kurallarını okuyabilirsiniz.

İlaçlar, temizlik maddeleri ve küçük nesneler

Demansı olan biri ilacını doğru zamanda almayı ya da ilacın ne olduğunu hatırlamayı zorlanabilir. Bu nedenle ilaçların yönetimi bakım verenin sorumluluğunda olmalıdır. İlaçları doktorunuzun ya da eczacınızın söylediği düzene göre hazırlayın ve kilitli bir kutuda saklayın. Eski ve artık kullanılmayan ilaçları eczanenize danışarak ayırın. Haftalık ilaç kutusu ve hatırlatıcılar konusunda bu rehbere göz atabilirsiniz.

Pil, düğme, boncuk, küçük parça gibi nesneler yutulabilir. Bu tür şeyleri yerden ve masanın üstünden toplayın, çekmeceleri ve sepetleri de düzenli kontrol edin.

Pil ya da düğme pil yutulduğundan şüpheleniliyorsa beklemeden 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun. Yutma belirtisi olmasa bile durumu hemen bildirmek önemlidir.

Işık, gece ve düşme riski

Karanlık ve gölgeler, demansı olan kişilerin algısını şaşırtabilir. Gece tuvalete giderken yanlış yere basmak ya da bir nesneye takılmak sık görülen kazalardandır.

• Yatak odasından tuvalete kadar olan yolu gece lambasıyla aydınlatın.
• Halı kenarlarını, eşikleri ve kablo uzantılarını yürüme yolundan çıkarın.
• Aynanın yansıması bazı kişilerde korkuya ya da yabancılık hissine yol açabilir. Aynayı örtebilir ya da yerini değiştirebilirsiniz.
• Gündüzleri pencerelerden gün ışığı almak, gece ve gündüz ayrımını güçlendirmeye yardımcı olabilir. Perdeleri her gün aynı saatte açıp kapatın.

Düşme önleme konusunda daha ayrıntılı bir liste için oda oda kontrol listesine bakabilirsiniz.

Gündelik düzen ve sakinlik

Her gün aynı saatte kalkmak, yemek yemek ve uyumak, yakınınızın kendini daha güvende hissetmesine yardımcı olur. Huzursuzluk arttığında yorgunluk, açlık, tuvalet ihtiyacı, ağrı ya da kalabalık ortam gibi durumlara bakın. Bunları fark ettiğinizde not alın ve doktorunuza iletin.

Evin tanıdık kalması da önemlidir. Dolapların ve çekmecelerin üzerine resimli etiketler koymak, yakınınızın eşyalarını bulmasını kolaylaştırır. Odanın düzenini gereksiz yere değiştirmemeye çalışın.

Bakım verenin de güvenliği

Demansı olan bir yakının bakımı uzun süreli ve yorucu olabilir. Yorgun bir bakım veren dikkatini kaybedebilir, bu da ev güvenliğini doğrudan etkiler. Gerektiğinde nöbetleri paylaşmak ve kendinize düzenli dinlenme alanı açmak, güvenliğin de bir parçasıdır. Bu konuda bakım verenin kendine nasıl dikkat edeceğini anlatan yazıya göz atabilirsiniz.

Hasta karyolası, tekerlekli sandalye gibi destek ürünleri ya da evdeki düzenlemeler konusunda doktorunuza, hemşirenize ya da sosyal hizmet uzmanınıza danışabilirsiniz. Gerekli hizmet ve ürünlere ilişkin bilgiyi yetkili kurumlardan alın.

Unutmayın, evdeki her düzenleme yakınınızın ihtiyaçlarına göre değişebilir. Doktorunuz, hemşireniz ya da sosyal hizmet uzmanınız evinizin durumuna göre daha ayrıntılı öneriler verebilir.

Bu yazı genel bilgi içindir; doktorunuzun ve hemşirenizin talimatlarının yerine geçmez. Çağrı Medikal tarafından yapay zekâ desteğiyle hazırlanır ve yayından önce otomatik güvenlik kontrollerinden geçer.