Refakatçi değişiminde nöbet devri: neler aktarılmalı?

Nöbet devri neden bu kadar önemli?

Hastanede bir refakatçiden diğerine geçiş kısa sürer ama bu sırada bilgi kolayca kaybolabilir. Yorgun bir yakın «az önce ne olmuştu?» sorusuna cevap veremeyince hasta, hemşire ve doktor aynı şeyi birkaç kez sormak zorunda kalır. Daha kötüsü, bir ilacın saatinin karışması ya da bir şikâyetin kimseye iletilmemesi olabilir.

İyi yapılmış bir devir, sorumluluğu güvenle bırakabilmenizi sağlar. Böylece siz de gerçekten dinlenebilirsiniz.

Devirden önce kendi notunuzu hazırlayın

Konuşmaya başlamadan önce kısa bir not alın. Kâğıt ya da telefondaki not olabilir; önemli olan her zaman aynı yerde durması. Notunuzda şunlar olsun:

• Son vardiyada yapılan işler: yemek, sıvı alımı, tuvalet, banyo ve kişisel temizlik
• Son verilen ilacın adı ve saati. Bir sonraki dozun saatini hemşirenin tabloya yazdığına göre kontrol edin
• Gün içinde fark ettiğiniz değişiklikler: uyku hali, huzursuzluk, ağrı, öksürük, terleme, cilt rengi
• Yapıldıysa ateş, tansiyon gibi ölçümlerin sonucu ve saati
• Doktor vizitesinde söylenenler ve hastanın kendi sözleriyle anlattığı şikâyetler

Notunuza ölçüm sonucu ya da ilaç ayarı hakkında kendi yorumunuzu eklemeyin. Yalnızca gördüğünüzü ve duyduğunuzu yazın. Doz, oksijen ayarı ve ölçüm hedefleri doktorunuzun ya da hemşirenizin söylediği değerlerdir; devirde tahmin yürütmeyin.

Neler aktarılmalı? Dört başlık

1. Bakım ve günlük ihtiyaçlar

Hastanın ne zaman yemek yediğini, ne kadar sıvı aldığını ve ne zaman tuvalete gittiğini kısaca söyleyin. Bez değiştirildiyse ya da yatakta çevrildiyse saatini ve yönünü de belirtin. Bu bilgi, bir sonraki bakımın ne zaman yapılacağını planlamanızı kolaylaştırır.

2. İlaç ve tedavi takibi

İlaçlarla ilgili olarak hangi dozların verildiğini, hangilerinin bekleyeceğini ve varsa yeni eklenen ya da kesilen ilaçları mutlaka aktarın. İlaç adlarını ve saatlerini kendi hafızanıza bırakmayın; notunuzdan okuyun. Emin olmadığınız bir konu varsa devri hemen durdurmak yerine hemşireye sorun.

3. Gözlem ve hastanın kendi sesi

Hasta gün içinde kimi sordu, neden huzursuzlandı, ne yemek istemedi, hangi konuda sessiz kaldı? Hastanın ruh hali de önemli bir bilgidir ve sizin fark ettiğiniz küçük değişiklikler bazen ekibe ilk işareti verir. Devir sırasında bilgi kaybı yaşanabileceğinden, bu gözlemleri yazılı nota eklemek işinize yarar. Kötüye giden bir durum gördüğünüzde «sonra söylerim» demeyin; hemen iletin.

4. Bekleyen işler ve eşyalar

Bir sonraki tetkik, kan alma, fizik tedavi ya da evrak işleri varsa hangi saatte, hangi bölümde olacağını ve kimin çağıracağını yazın. Hastanın yanındaki eşyaları da sayın: gözlük, protez, telefon şarjı, hasta bezi ve temizlik malzemeleri gibi. Doktora sormak istediğiniz soruların listesi de bu bölüme girsin.

Devir konuşması nasıl yapılır?

Konuşma kısa ve düzenli olsun. Hastanın yanında yapmak, onun da duyduklarını görmesini sağlar ve dışlanmış hissetmesini önler. Mahrem konuları ise hastanın izniyle ve uygun bir sessiz yerde konuşun.

1. Hastanın genel durumunu tek cümleyle özetleyin.
2. Son vardiyada olanları sırayla anlatın.
3. Yazılı notunuzu birlikte gözden geçirin.
4. Gelen kişinin sorabilmesine zaman tanıyın. Cevabını bilmediğiniz bir konu varsa birlikte hemşireye sorun.
5. Sonunda kısa bir onay alın: «Anladınız mı, eksik bir şey var mı?»

Hastane ekibiyle ve kurallarla uyum

Hastanelerin kendi refakat ve ziyaret kuralları olabilir. Bu kurallar hastaneden hastaneye değişebilir; bu nedenle güncel bilgiyi servis hemşirelerinden ya da hastane görevlilerinden öğrenin. Kimin refakatçi olarak kalacağını da hemşire ile paylaşmanız, gece ve gündüz nöbetlerinde karışıklığı önler.

Hastanın sağlık bilgilerini başka kişilerle paylaşırken hastanın kendisinin ya da sorumlu yakınının onayını gözetin. Bilgiyi sadece bakımla ilgili kişilerle konuşun.

Devir sonrası kendi dinlenmeniz

Devir bittikten sonra kendi dinlenmenizi de planlı yapın. Yatakta uyumak için bile olsa kısa bir mola, yemek yemek ve dış havaya çıkmak bir sonraki nöbette daha dikkatli olmanızı sağlar. Hastanede uyku düzeni için refakatçi uyku ve dinlenme düzeni yazısına göz atabilirsiniz.

Sürekli yorgunluk, öfke ya da kendinizi çaresiz hissetmek gibi belirtiler sizde de varsa bunları ciddiye alın. Hasta yakını tükenmişliği üzerine yazımızda bu belirtilerle nasıl başa çıkabileceğinizi anlatıyoruz.

Taburcu sonrası evde nöbet devri

Hastaneden eve döndüğünüzde de benzer bir devir ihtiyacı doğar. Evde birden fazla kişi bakım veriyorsa kimin hangi saatte ne yapacağını yazılı bir plana bağlamak çok işe yarar. Bu konuda aile içinde iş bölümü ve nöbet çizelgesi yazısı size yol gösterebilir.

Her devirde sorulacak sorular bitmediyse, bir sonraki doktor kontrolünde ne soracağınızı da notunuza ekleyin. Hazırlık için doktor kontrolü için hazırlık yazısındaki liste işinize yarayabilir.

Son olarak

Nöbet devri, hastanın güvenliğini ve sizin dinlenmenizi aynı anda korur. Düzenli bir not, net bir konuşma ve açık sorular birlikte kullanıldığında bilgi kaybı büyük ölçüde azalır. Bir durum sizi endişelendiriyorsa devri beklemeden hemşireye haber verin. Nefes darlığı, bilinç değişikliği ya da şiddetli ağrı gibi acil bir belirti varsa 112'yi arayın.

Bu yazı genel bilgi içindir; doktorunuzun ve hemşirenizin talimatlarının yerine geçmez. Çağrı Medikal tarafından yapay zekâ desteğiyle hazırlanır ve yayından önce otomatik güvenlik kontrollerinden geçer.