Felç sonrası eve dönüşte ev nasıl hazırlanır?

Felç geçiren bir yakınınızın eve döneceğini öğrenmek hem sevindirici hem de kaygı verici bir an. Hastanede her şey düzenliydi; evde ise kilimler, eşikler, dar kapılar ve kaygan banyo zemini birden önem kazanır. İyi haber şu: Evi hazırlamak için büyük tadilatlara gerek yok. Çoğu zaman eşyaların yerini değiştirmek, birkaç basit yardımcı ürün eklemek ve günlük rutini planlamak yeterli olur.

Taburcu günü yapılacak işler için taburcu kontrol listemize göz atabilirsiniz. Bu yazı ise doğrudan evin kendisine odaklanıyor.

Eve dönmeden önce ekipten öğrenmeniz gerekenler

Her felç farklıdır. Kimi hasta kısa mesafe yürüyebilir, kimi yatakta uzun süre kalır. Evi doğru hazırlamak için önce yakınınızın neyi yapabildiğini, neyi yapamadığını netleştirin. Doktor, hemşire ya da fizyoterapistten şunları sormanızı öneririz:

• Hangi tarafı güçsüz ve ona yardım ederken hangi taraftan yaklaşmalıyız?
• Tek başına ayağa kalkabilir mi, yoksa yataktan sandalyeye geçerken desteğe mi ihtiyacı var?
• Yürüteç, baston ya da tekerlekli sandalye kullanması gerekiyor mu?
• Yutma güçlüğü var mı? Yiyecek ve içeceklerin kıvamıyla ilgili özel bir talimat var mı?
• Evde hangi egzersizleri, hangi sıklıkla yapmalı?
• Hangi belirtilerde sizi aramalıyız, hangilerinde 112'yi?

Cevapları bir deftere yazın. Telaşlı bir anda hafızanıza güvenmek zorunda kalmazsınız.

Evi bir tur gezin: Geçiş yollarını açın

Yakınınızın gözüyle evi dolaşın. Yatağından tuvalete, tuvaletten oturma odasına giden yolu adım adım yürüyün. Bu yolda takılabileceği, tutunmak isteyip devirebileceği her şeyi not edin.

1. Kilim ve paspasları kaldırın. Kenarı kalkık halılar, ince kilimler ve kaymayan altlığı olmayan paspaslar düşmelerin sık görülen sebeplerindendir.
2. Kabloları toplayın. Uzatma kablolarını duvar kenarına alın, geçiş yolunun ortasından kaldırın.
3. Mobilyaları kenara çekin. Sehpa, puf ve saksı gibi alçak eşyalar görüş alanından kaçabilir. Yürüme yolunu geniş ve düz bırakın.
4. Tutunma noktalarını kontrol edin. Hasta yürürken farkında olmadan eşyalara tutunur. Tekerlekli sehpa, sallanan sandalye ya da hafif raflar destek için güvenli değildir; bunları yoldan çıkarın.
5. Eşik ve kapıları ölçün. Tekerlekli sandalye ya da yürüteç kullanılacaksa kapıların genişliğine ve eşik yüksekliğine bakın. Gerekirse eşiğe uygun bir rampa düşünebilirsiniz.

Hastanın odası: Her şey uzanabileceği yerde olsun

Mümkünse yakınınızın kalacağı odayı tuvalete yakın ve merdiven çıkmayı gerektirmeyen bir yerde seçin. Merdivenli evlerde ilk dönemde alt katta bir oda hazırlamak işleri çok kolaylaştırır.

• Yatağın yüksekliği: Çok alçak yataktan kalkmak zordur, çok yüksek yatağa çıkmak risklidir. Yükseklik ayarlanabilen bir hasta karyolası hem hastanın hem bakımı yapan kişinin işini kolaylaştırabilir. Oda düzeni için hasta karyolası için oda hazırlığı yazımıza bakabilirsiniz.
• Yatağın konumu: Fizyoterapistin önerisine göre yatağı, yakınınızın inip binmesi ve sizin yardım etmeniz için uygun taraftan boşluk kalacak şekilde yerleştirin.
• Komodin düzeni: Su, telefon, gözlük, kumanda ve zil gibi sık kullanılan eşyaları uzanabileceği yere koyun. Eşyaları hep aynı yerde tutun; düzen değişmesin.
• Çağrı yöntemi: Bir el zili, kablosuz kapı zili ya da telefon üzerinden sizi kolayca çağırabileceği bir yol belirleyin.

Uzun süre yatakta kalacaksa cilt bakımı ve uygun yatak seçimi de önem kazanır. Bu konuyu hemşireniz ya da doktorunuzla önceden konuşun.

Banyo ve tuvalet: Evin en riskli bölgesi

Islak zemin, dar alan ve sert yüzeyler banyoyu düşmeler için en riskli yer yapar. Burada birkaç düzenleme gerçekten fark yaratır:

• Kaymaz paspas: Hem duşun içine hem de çıkışına kaymaz taban koyun.
• Tutunma barı: Klozetin ve duşun yanına duvara sağlam şekilde monte edilmiş tutunma barları taktırın. Havlu askısı ve lavabo kenarı tutunmak için yapılmamıştır, ağırlık bindirilince yerinden çıkabilir.
• Duş sandalyesi: Ayakta yıkanmak yorucu ve risklidir. Oturarak yıkanmak için banyoya uygun bir oturak kullanılabilir.
• Klozet yükseltici: Alçak klozetten kalkmak zorsa yükseltici aparat işinizi kolaylaştırabilir.
• Kapı kilidi: Banyo kapısının dışarıdan açılabildiğinden emin olun. Kapıyı kilitlememesini rica edin.
• Gece tuvaleti: Gece yürümek zor olacaksa yatak başında kullanılabilecek bir oturak ya da ördek gibi seçenekleri hemşireyle konuşun.

Işık, gece ve görme alanı

Felç sonrası bazı hastalar bir taraflarındaki eşyaları ya da kişileri fark etmekte zorlanabilir. Bu durum varsa ekip size söyleyecektir; emin değilseniz mutlaka sorun. Böyle bir durumda önemli eşyaları ve sizin duracağınız yeri ekibin önerdiği tarafa göre düzenleyin.

• Yataktan tuvalete giden yola gece lambası ya da hareketle yanan küçük lambalar koyun.
• Işık düğmesine yataktan uzanılabilmeli. Gerekirse komodine bir lamba koyun.
• Merdivenlerde ve koridorda karanlık köşe bırakmayın.
• Gözlüğü her zaman aynı yerde ve elinin altında tutun.

Konuşma ve anlama güçlüğü varsa

Bazı hastalar konuşmakta ya da söyleneni anlamakta zorlanır. Bu, hem hasta hem aile için yıpratıcı olabilir. Küçük hazırlıklar iletişimi kolaylaştırır:

• Su, tuvalet, ağrı, üşüme, yorgunluk gibi temel ihtiyaçları resim ya da büyük yazıyla gösteren kartlar hazırlayın.
• Silinebilir küçük bir yazı tahtası işe yarayabilir.
• Evet ve hayır ile cevaplanabilecek kısa sorular sorun, cevap için zaman tanıyın.
• Televizyonu kapatın, tek tek ve sakin konuşun. Ortam sessizken anlamak kolaylaşır.

Konuşma terapisi gerekip gerekmediğini doktorunuza sormayı unutmayın.

Mutfak, yemek ve günlük eşyalar

Yutma güçlüğü olan hastalarda yemek ve içecek kıvamı çok önemlidir; bu konuda yalnızca doktorun ve ekibin verdiği talimata uyun. Ev düzeni açısından ise şunlar yardımcı olur:

• Yemeği masada, dik oturur pozisyonda yemesini sağlayacak bir düzen kurun.
• Tabağın altına kaymaz bir örtü koyun; tek elle yemek yerken tabak kaymaz.
• Sık kullanılan bardak, tabak ve eşyaları bel ile göz hizası arasındaki raflara alın.
• Kolay tutulan, kırılmaz bardaklar tercih edin.
• Kıyafetleri önden açılan, düğmesi az, lastikli belli olanlardan seçin. Ayakkabı ya da terlik kaymaz tabanlı ve arkası kapalı olsun.

Tekerlekli sandalye ya da yürüteç kullanılacaksa

Hareket desteği gerekiyorsa evde dönüş yapılacak alanları önceden boşaltın. Sandalyenin rahatça döneceği bir alan oturma odasında ve yatak yanında olsun. Fren, kaldırım ve araca biniş gibi konuları tekerlekli sandalye kullanımı yazımızda anlattık.

Hasta karyolası ya da tekerlekli sandalyeyi bir süreliğine kiralamayı düşünüyorsanız aşağıdaki iletişim bilgilerinden bize ulaşıp koşulları sorabilirsiniz.

Sizin için de bir düzen kurun

Eve dönüşün ilk haftaları çoğu zaman en yorucu dönemdir. Bakımı tek bir kişinin üstlenmesi uzun vadede sürdürülemez.

• Aile içinde görevleri paylaştırın: ilaç saatlerini takip eden, alışverişi yapan, geceleri nöbet tutan kişileri belirleyin.
• Yakınınızı kaldırırken ya da taşırken onu nasıl tutmanız gerektiğini hastanedeyken hemşire ya da fizyoterapistin size göstermesini isteyin. Kendi belinizi korumak da bakımın bir parçası.
• Doktor, hemşire ve acil numaralarını buzdolabına ya da telefonun yanına asın.
• Kendinize de kısa da olsa dinlenme zamanı ayırın.

Ne zaman beklemeden yardım istemelisiniz?

Evde yakınınızda ani konuşma bozukluğu, yüzün bir tarafında kayma, kol ya da bacakta yeni güçsüzlük, bilinç bulanıklığı, şiddetli baş ağrısı, nefes darlığı ya da düşme sonrası yaralanma fark ederseniz beklemeden 112'yi arayın. Daha hafif ama sizi endişelendiren değişikliklerde ise doktorunuza ya da takip eden ekibe danışın.

Evi hazırlamak bir günde bitmek zorunda değil. Önce yürüme yolunu, banyoyu ve yatak çevresini düzenleyin; gerisini yakınınızın ihtiyaçlarını gözlemledikçe tamamlarsınız.

Bu yazı genel bilgi içindir; doktorunuzun ve hemşirenizin talimatlarının yerine geçmez. Çağrı Medikal tarafından yapay zekâ desteğiyle hazırlanır ve yayından önce otomatik güvenlik kontrollerinden geçer.