Havalı yatak pompası alarm verirse ne kontrol edilir?

Havalı yatağın pompası birden ötmeye başladığında, özellikle gece, insanın aklına ilk gelen şey kötü bir şey olduğudur. Oysa pompanın alarmı çoğu zaman basit bir sorunu haber verir: çıkmış bir fiş, ezilmiş bir hortum ya da yanlışlıkla açılmış bir vana. Bu yazıda, alarm çaldığında sakin kalıp neyi hangi sırayla kontrol edeceğinizi adım adım anlatıyoruz.

Havalı yatağın neden gerektiğini ve bası yarası riskini merak ediyorsanız Havalı Yatak Ne Zaman Gerekir? yazımıza göz atabilirsiniz. Burada yalnızca pompanın verdiği uyarılara odaklanıyoruz.

İlk dakika: Önce hastaya bakın

Alarmı susturmaya koşmadan önce birkaç saniye hastanıza ayırın. Asıl önemli olan cihaz değil, hastanın durumudur.

1. Hasta nasıl? Nefes alışı, yüz rengi, konuşması her zamanki gibi mi? Olağan dışı bir durum varsa 112'yi arayın.
2. Yatak indi mi? Hastanın vücudu yatağın içine gömülmüş, kalça ya da sırt karyolanın sert zeminine yaklaşmış görünüyorsa aşağıdaki kontrolleri hızla yapın. Sorun kısa sürede çözülmezse "Sorun çözülmezse ne yapmalı?" bölümündeki adımları izleyin.
3. Hasta kenara kaydı mı? Yatak söndükçe hasta yana kayabilir. Hastayı yatağın ortasına doğru alın ve yanında kalın. Kenarlık kullanıyorsanız, hastanın kolu, başı ya da gövdesi kenarlık ile şilte arasındaki boşluğa sıkışmış mı kontrol edin. Kenarlık kullanımı konusunda hastanın hemşiresine ya da doktoruna danışın.

Hasta güvendeyse, artık cihaza bakabilirsiniz. Aşağıdaki kontroller genellikle birkaç dakika sürer.

Alarm ne söylüyor? Işıkları ve sesi tanıyın

Pompalar farklı modellerde farklı uyarılar verir, ama birçoğunda iki temel alarm bulunur:

• Düşük basınç alarmı: Yataktaki hava beklenenden azdır. Hava bir yerden kaçıyor ya da pompa yatağa hava ulaştıramıyor olabilir.
• Elektrik ya da güç alarmı: Pompanın elektriği kesilmiştir veya fiş gevşemiştir.

Bazı pompalarda filtre, servis ya da arıza uyarısı için ayrı ışıklar da olabilir. Hangi ışığın ne anlama geldiğini en doğru şekilde cihazın kullanım kılavuzu söyler. Kılavuzu pompanın yakınında, kolay bulunacak bir yerde saklayın. Kılavuz kaybolduysa, satıcıyı arayıp ışıkların anlamını sorabilir, kısa bir not alıp pompanın yanına yapıştırabilirsiniz.

Adım adım kontrol listesi

Aşağıdaki kontrolleri sırayla yapın. Çoğu zaman sorun ilk üç adımda bulunur.

1. Elektrik ve fiş

• Fiş prize tam oturmuş mu? Yatak temizlenirken ya da karyola hareket ettirilirken gevşemiş olabilir.
• Prizde elektrik var mı? Aynı prize bir lamba takıp deneyebilirsiniz.
• Uzatma kablosu kullanıyorsanız anahtarı açık mı, kablo bir yerde ezilmiş mi?
• Evin genelinde elektrik kesintisi var mı, sigorta atmış mı?

Elektrikle ilgili kontrolleri yaparken ellerinizin kuru olmasına dikkat edin. Kabloda soyulma ya da yanık izi görürseniz, pompa olağan dışı ısınıyorsa veya yanık kokusu alıyorsanız güvenliyse fişi hemen prizden çekin ve servis kontrol edene kadar pompayı kullanmayın.

2. Hortum bağlantıları

• Pompadan yatağa giden hortum yuvasından çıkmış mı? Birçok modelde hortum yerine oturduğunda hafif bir tık sesi gelir.
• Hortum bükülmüş, kıvrılmış ya da karyola kenarlığı ile şilte arasına sıkışmış mı?
• Motorlu karyolalarda yatağın yükselip alçalması sırasında hortum ezilmiş olabilir. Hortumun, karyolanın hareketli parçalarından uzakta gevşek bir yol izlemesine dikkat edin.

3. Hızlı boşaltma vanası

Birçok havalı yatakta, acil durumda yatağı çabucak söndürmek için bir boşaltma kapağı ya da vanası bulunur. Genellikle yatağın baş veya ayak tarafında, kırmızı ya da dikkat çekici bir renktedir. Çarşaf değiştirirken ya da hastayı çevirirken bu kapak farkında olmadan açılabilir. Kapalı konumda olduğundan emin olun.

4. Hava hücreleri

Havalı yatak, yan yana dizilmiş hava hücrelerinden oluşur. Bu hücrelerden biri yerinden çıkmışsa ya da delinmişse pompa yeterli basıncı sağlayamaz.

• Çarşafı kaldırıp hücreleri gözle kontrol edin: Hepsi aynı hizada mı, biri sönük mü?
• Hücrelerin bağlantı uçlarının yerinden çıkıp çıkmadığına bakın.
• Sessiz bir ortamda kulak verin: İnce bir tıslama sesi, bir yerden hava kaçtığını gösterebilir.
• Yatağın üzerinde ya da altında iğne, çengelli iğne, makas, kalem gibi sivri bir cisim kalmış mı, kontrol edin.

5. Pompa ayarı

Pompadaki sertlik ya da ağırlık ayarı, kurulum sırasında hastaya göre belirlenir. Bir ziyaretçi, çocuk ya da temizlik yapan biri düğmeye farkında olmadan dokunmuş olabilir. Ayar, size söylenen konumda mı kontrol edin. Bu ayarı kendi tahmininize göre değiştirmeyin; hangi ayarın uygun olduğunu hastanın hemşiresine ya da doktoruna sorun.

6. Hava filtresi

Bazı pompaların arkasında ya da altında bir hava filtresi bulunur. Filtre tozla tıkanırsa pompa yeterince hava çekemeyebilir. Filtrenin nasıl çıkarılıp temizleneceğini kılavuzdan öğrenin; pompanın gövdesini kesinlikle kendiniz açmayın.

Yeni kurulduysa: Sabırlı olun

Havalı yatak ilk kurulduğunda tamamen şişmesi zaman alır. Bu sürede bazı pompalar basınç henüz yeterli olmadığı için uyarı verebilir. Kılavuzda belirtilen ilk şişme süresini bekleyin. Bu süre geçtiği hâlde alarm devam ediyorsa yukarıdaki kontrollere dönün.

Alarm sustuktan sonra: Elle kontrol edin

Alarmın susması her şeyin yolunda olduğu anlamına gelmeyebilir. Hastanın en çok ağırlık verdiği bölgenin, genellikle kalçasının altına, hava hücrelerinin altından avucunuzu yavaşça kaydırın. Elinizle hastanın vücudu arasında hâlâ hava dolu bir tabaka hissetmelisiniz. Eliniz karyolanın sert zeminine sıkışıyor ve hastanın ağırlığını doğrudan hissediyorsanız yatak yeterince şişmiyor olabilir. Bu durumu hemşireye ya da yatağın satıcısına danışın.

Sorun çözülmezse ne yapmalı?

Tüm kontrollere rağmen alarm susmuyorsa ya da şunlardan birini fark ederseniz, yatağı aldığınız yeri veya yetkili servisi arayın:

• Pompa hiç ses çıkarmıyor ya da her zamankinden farklı, gürültülü çalışıyor.
• Pompa olağan dışı ısınıyor ya da yanık kokusu geliyor. Bu durumda güvenliyse fişi hemen prizden çekin ve servis kontrol edene kadar pompayı kullanmayın.
• Bir hücre sürekli sönüyor, yırtık ya da delik gözle görülüyor.

Yardım beklerken hastayı tamamen sönmüş bir yatakta uzun süre bırakmayın. Mümkünse geçici olarak başka bir yatağa ya da şilteye almak, bunun mümkün olmadığı durumlarda size önerilen pozisyon değiştirme düzenini sürdürmek önemlidir. Hastayı çevirirken kendi belinizi korumak için Yatakta hasta nasıl çevrilir? yazımızdaki yöntemlerden yararlanabilirsiniz. Ne yapmanız gerektiğinden emin değilseniz hastayı takip eden hemşireye ya da doktora danışın.

Alarmları azaltan günlük alışkanlıklar

Birkaç küçük alışkanlık, gece yarısı alarmlarının çoğunu baştan önler:

• Hortumun yolunu sabitleyin: Hortum karyolanın hareketli parçalarından ve kenarlıklarından uzak, gevşek bir şekilde dursun.
• Pompayı güvenli yere yerleştirin: Kılavuzda gösterildiği gibi karyolanın ayak ucuna asın ya da sağlam bir zemine koyun. Yere düşmesini, üzerine su dökülmesini önleyin.
• Çarşafı fazla germeyin: Havalı yatağın üzerine çok sıkı gerilmiş ya da kat kat serilmiş örtüler, hücrelerin çalışmasını zorlaştırabilir. Çarşaf değişimi için adım adım rehberimize bakabilirsiniz.
• Sivri cisimleri uzak tutun: Yatağın üzerinde makas, iğne, tırnak makası gibi eşyalar bırakmayın. Evcil hayvanları yataktan uzak tutun.
• Isı kaynaklarından uzak tutun: Soba, elektrikli ısıtıcı ya da kalorifer peteğinin hemen yanına yatak ve pompa yerleştirmeyin.
• Fişi işaretleyin: Pompanın fişine küçük bir etiket yapıştırın. Böylece evdeki kimse onu yanlışlıkla çıkarmaz.
• Günde bir kez kısa kontrol yapın: Işıklara bakın, hortumu yoklayın, boşaltma vanasının kapalı olduğunu görün.

Alarmın ne demek istediğini bildiğinizde, o tiz ses sizi korkutmak yerine yol gösterir. Bu listeyi yazdırıp pompanın yanına koymak, gece uykulu bir hâldeyken bile neyi kontrol edeceğinizi hatırlamanızı kolaylaştırır.

Bu yazı genel bilgi içindir; doktorunuzun ve hemşirenizin talimatlarının yerine geçmez. Çağrı Medikal tarafından yapay zekâ desteğiyle hazırlanır ve yayından önce otomatik güvenlik kontrollerinden geçer.