Kar ve buzda tekerlekli sandalyeyle dışarı çıkarken nelere dikkat etmeli?

Kayseri'de kış sert geçebilir. Kaldırımlar karla kaplanır, sabahları ve akşamüstü gölgede kalan yerler buz tutar. Bu dönemde tekerlekli sandalyedeki yakınınızla dışarı çıkmak hem onun hem de sizin için zor olabilir. Yine de doktor kontrolü, tahlil ya da kısa bir hava değişimi için çıkmanız gerekebilir.

Bu yazıda kar ve buza özel konuları ele alıyoruz. Fren, kaldırım ve araca biniş gibi temel teknikler için Tekerlekli Sandalye Kullanımı: Fren, Kaldırım, Araca Biniş rehberine, genel dış mekân ve toplu taşıma için tekerlekli sandalyeyle dışarı çıkma rehberine göz atabilirsiniz.

Önce karar verin: Bugün çıkmak gerçekten gerekli mi?

Kışın her çıkışı planlı yapmak işinizi çok kolaylaştırır. Kapıdan çıkmadan önce kendinize şu soruları sorun:

• Çıkış ertelenebilir mi? Randevu acil değilse, karın yoğun yağdığı ya da yolların buz tuttuğu bir gün yerine daha açık bir günü seçebilirsiniz. Randevuyu değiştirmek için önceden arayın.
• Hangi saatte çıkmalı? Gün ortası, güneşin yolları biraz açtığı saatler genellikle sabah erken ve akşamüstüne göre daha az kaygandır.
• Yanınızda ikinci bir kişi olabilir mi? Karlı havada sandalyeyi tek başına itmek yorucudur. Mümkünse bir aile üyesi ya da komşudan yardım isteyin.
• Yakınınızın sağlık durumu soğuğa uygun mu? Kalp, akciğer ya da dolaşım sorunu olan, oksijen kullanan veya yeni ameliyat olmuş hastalar için soğukta dışarı çıkmanın uygun olup olmadığını doktorunuza mutlaka sorun.

Yakınınızı soğuğa karşı hazırlamak

Tekerlekli sandalyede oturan kişi hareket etmediği için yürüyen birine göre çok daha çabuk üşür. Siz sandalyeyi iterken ısınırsınız ama o ısınmaz. Bu yüzden ona “benim için yeterli” dediğinizden daha sıkı giydirin.

1. Kat kat giydirin. Tek kalın mont yerine ince katmanlar hem daha sıcak tutar hem de içeride kolayca çıkarılır.
2. Bacakları ve ayakları unutmayın. Oturan kişide en çok üşüyen yerler bacaklar ve ayaklardır. Kalın çorap, sıcak ve kaymaz tabanlı bot ile bacakların üzerine bir battaniye ya da sandalye örtüsü işe yarar.
3. Battaniyenin uçlarını toplayın. Sarkan battaniye tekerleğe dolanabilir. Uçlarını yakınınızın altına ya da yanlarına sıkıştırın.
4. Baş, boyun ve eller. Bere, atkı ve eldiven takın. Yakınınız tekerlekleri kendisi çeviriyorsa, kavrayışı iyi olan ve ıslanmayan eldivenler tercih edin.
5. Yağmurluk ya da su geçirmez örtü. Kar yağarken kumaş çabuk ıslanır, ıslak giysi de üşümeyi artırır.

Önemli: Felç, şeker hastalığı ya da sinir hasarı gibi durumlarda bazı kişiler soğuğu ve ağrıyı iyi hissetmeyebilir. “Üşümüyorum” demesi her zaman yeterli değildir. Dışarıdayken ara ara elini ve yüzünü kontrol edin. Eve dönünce ayaklarına ve ellerine bakın; beyazlaşma, morarma, kızarıklık ya da uyuşma fark ederseniz kendi başınıza bir şey yapmadan doktorunuza veya hemşirenize danışın.

Sandalyeyi kışa hazırlamak

Birkaç dakikalık kontrol, yolda yaşanacak sorunların çoğunu önler.

• Frenleri deneyin. Islak ve karlı tekerlekte fren daha zayıf tutabilir. Çıkmadan önce frenleri kurulayın ve sıkı tuttuğundan emin olun.
• Lastikleri kontrol edin. Havalı lastik kullanıyorsanız inik olmamasına dikkat edin; inik lastik karda daha çok saplanır ve itmeyi zorlaştırır.
• Ayak desteklerine bakın. Yakınınızın ayakları desteğin üzerinde sabit olmalı. Ayağın yere sürtmesi karda ayakkabının ve çorabın ıslanmasına yol açar.
• Küçük bir çanta hazırlayın. Kuru bir havlu, yedek eldiven ve çorap, ıslak mendil ve şarjlı telefon yanınızda olsun. Soğukta telefon pili daha hızlı bitebilir; telefonu iç cebinizde taşıyın.

Kar ve buzda nasıl ilerlenir?

Güzergâhı akıllıca seçin

En kısa yol her zaman en güvenli yol değildir. Karı temizlenmiş, güneş alan, düz ve geniş kaldırımları tercih edin. Gölgede kalan rampalar, bina önlerindeki eğimli girişler ve yağmur oluklarının altı genellikle buz tutar. Emin olmadığınız bir yokuşa ya da rampaya hiç girmeyin; biraz dolaşmak daha iyidir.

Önce kendi ayağınızı güvenceye alın

Sandalyeyi iten kişi kayarsa, sandalye de kontrolden çıkar. Bu yüzden:

• Derin dişli, kaymaz tabanlı bot giyin. Çok buzlu günlerde ayakkabıya takılan kaymazlar işe yarayabilir.
• Ellerinizi boş tutun. Çantayı sırtınıza alın, poşetleri sandalyenin koluna asmayın; ağırlık dengeyi bozar.
• Kısa ve küçük adımlarla, acele etmeden yürüyün.

Karda sandalyeyi çekmek, itmekten kolay olabilir

Sandalyenin öndeki küçük tekerlekleri karda kolayca saplanır ve sandalye aniden durabilir. Bu durumda yakınınız öne doğru savrulabilir. Karlı kısa bir bölümü geçmeniz gerekiyorsa şu yolları deneyebilirsiniz:

1. Geri geri çekin. Sandalyeyi arkanıza dönerek, büyük arka tekerlekler önde olacak şekilde çekin. Büyük tekerlekler karın üzerinde daha rahat ilerler. Bunu yaparken arkanızı sık sık kontrol edin.
2. Ön tekerlekleri hafifçe kaldırın. Bu teknikte deneyimliyseniz, sandalyeyi hafifçe geriye yatırıp ön tekerlekleri yerden kaldırarak ilerleyebilirsiniz. Yakınınıza önceden haber verin. Bu yöntemi daha önce denemediyseniz karlı yolda ilk kez denemeyin.
3. Emniyet kemeri varsa takın. Ani duruşlarda öne kaymayı azaltır.

Buz gördüğünüzde

Buzlu bir alanın üzerinden sandalyeyle geçmeye çalışmayın. Tekerlekler kayarsa sandalyeyi durdurmak çok zordur. Etrafından dolaşın, mümkün değilse geri dönün. Bina girişlerinde buz varsa apartman yönetiminden ya da işyeri sahibinden kum veya tuz dökülmesini rica edebilirsiniz.

Araca binerken

Aracı karı temizlenmiş, düz bir yere park edin. Kapının önündeki kar ve buzu ayağınızla ya da bir kürekle temizleyin. Geçiş sırasında hem sizin hem yakınınızın ayağının kaymaz bir zemine bastığından emin olun. Sandalyenin frenlerini mutlaka kilitleyin.

Eve dönünce yapılacaklar

• Tekerlekleri kapıda silin. Karlı ve tuzlu tekerlekler evin zemininde ıslak iz bırakır; bu da sizin ya da başka birinin kaymasına neden olabilir. Kapı önüne bir paspas ve havlu koyun.
• Sandalyeyi kurulayın. Yollara dökülen tuz, metal parçalarda paslanmaya yol açabilir. Tekerlekleri, frenleri ve ayak desteklerini kuru bir bezle silin.
• Islak giysileri hemen değiştirin. Islak çorap ve pantolonla oturmak yakınınızı üşütür.
• Cildi kontrol edin. Ellere, ayaklara, kulaklara ve oturma bölgesine bakın. Islaklık cildi hassaslaştırabilir; olağan dışı bir şey görürseniz doktorunuza ya da hemşirenize danışın.

Düşme ya da kayma olursa

En dikkatli planda bile kaza olabilir. Böyle bir anda sakin kalmaya çalışın:

1. Önce kendinizi güvene alın; telaşla siz de düşmeyin.
2. Yakınınızı hemen kaldırmaya çalışmayın. Ona nasıl olduğunu sorun, bir yerinin ağrıyıp ağrımadığını öğrenin.
3. Şiddetli ağrı, kanama, şekil bozukluğu, başını çarpma, nefes darlığı ya da bilinç bulanıklığı varsa yerinden oynatmadan 112'yi arayın ve üşümemesi için üzerini örtün.
4. Yaralanma yoksa ve kendinizi yeterli hissetmiyorsanız tek başınıza kaldırmayın; çevreden yardım isteyin.
5. Düşme sonrası birkaç gün içinde yeni bir ağrı ya da değişiklik fark ederseniz doktorunuza bilgi verin.

Kısa bir hatırlatma

Kışın dışarı çıkmak bir yarış değil. Yavaş gitmek, güzergâhı değiştirmek ya da gerekirse geri dönmek tamamen doğru kararlardır. Tekerlekli sandalyeye kısa bir süre için ihtiyacınız varsa, Çağrı Medikal'in kiralık tekerlekli sandalye seçeneklerini telefonla sorabilirsiniz. Diğer pratik rehberler için tüm rehberler sayfamıza da göz atabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgi içindir; doktorunuzun ve hemşirenizin talimatlarının yerine geçmez. Çağrı Medikal tarafından yapay zekâ desteğiyle hazırlanır ve yayından önce otomatik güvenlik kontrollerinden geçer.