Tekerlekli sandalye bakımı: lastik, fren ve temizlik nasıl yapılır?

Tekerlekli sandalye günlük hayatın parçası olduğunda çoğu zaman fark etmeden kullanılır. Oysa lastikteki bir sorun, gevşeyen bir vida ya da zayıflayan bir fren, hem hastanın hem sizin güvenliğinizi doğrudan etkiler. İyi haber şu ki bakımın büyük kısmı birkaç dakikalık düzenli kontrollerden ibarettir.

Neden düzenli bakım önemli?

Sandalye her gün kapı eşiklerinden, kaldırımlardan ve banyo zeminlerinden geçer. Bu sırada tekerlekler kirlenir, fren ve bağlantı noktaları gevşeyebilir. Küçük bir arıza, hasta sandalyeden kalkarken ya da yokuşta ilerlerken büyük bir soruna dönüşebilir. Bu yüzden kontrolü bir alışkanlık haline getirmek en sağlıklı yoldur.

Bakım takvimi: ne zaman neye bakmalısınız?

• Her kullanımdan önce: Frenleri ve tekerleklerin sağlamlığını hızlıca kontrol edin.
• Her kullanımdan sonra: Oturma yerini, kol dayanaklarını ve ayak desteğini silin.
• Haftada bir: Lastikleri, tekerleklerin etrafını ve vidaları gözden geçirin.
• Birkaç haftada bir: Katlama mekanizmasını, kilitleri ve bağlantı noktalarını daha ayrıntılı kontrol edin.

Bu takvimi bir kâğıda yazıp sandalyenin yanına asmak, birden fazla kişinin baktığı evlerde işi kolaylaştırır. Kimin hangi kontrolü yapacağını belirlemek için aile içinde iş bölümü ve nöbet çizelgesi yazımıza da bakabilirsiniz.

Lastikler: haftada bir kontrol

Lastik, sandalyenin yere tutunmasını sağlayan en önemli parçadır. Önce sandalyenizin lastiklerinin havalı mı yoksa dolgu (katı) tipte mi olduğunu öğrenin. Bu bilgi kullanım kılavuzunda ya da sandalyenin üzerindeki etikette yazar. Ardından şunlara bakın:

• Hava basıncı: Havalı lastiklerde basıncı üreticinin belirttiği değere göre kontrol edin. Lastik yumuşak görünüyorsa sandalye daha zor ilerler ve kolayca yana çeker.
• Çatlak ve yırtık: Lastik yüzeyinde çatlak, kesik ya da kopma olup olmadığına bakın.
• Aşınma: Lastiğin yüzeyi belirgin şekilde düzleşmişse ya da kenarları incelmişse değişim gerekebilir.
• Sarılma: Tekerleğin etrafına saç, iplik, kıl ya da ip sarılmış olabilir. Bu tekerleğin dönüşünü zorlaştırır. Dikkatle, gerekirse makasla temizleyin.

Lastik değişimi ya da hava ayarı gibi konularda emin değilseniz kendiniz müdahale etmek yerine bir uzmana danışmanızı öneririz.

Frenler: her kullanımdan önce tutuşu deneyin

Fren, sandalyenin kendiliğinden kaymasını engelleyen parçadır. Hastayı oturtmadan ya da kaldırmadan önce şu kontrolü yapın:

1. Sandalyeyi düz ve kuru bir zeminde durdurun.
2. Frenleri kilitleyin ve sandalyeyi hafifçe itmeyi deneyin. Tekerlekler dönmemelidir.
3. Her fren ayrı ayrı çalışıyor mu kontrol edin. Sandalye tek tarafa kayıyorsa o tarafı dikkatle inceleyin.
4. Fren kolu ya da pedalının rahat hareket edip tam oturduğundan emin olun.

Frenin lastiğe temas eden kısmı aşınmış ya da fren kolu gevşemişse bir bakım gerekir. Hangi parçanın nasıl ayarlanacağı modele göre değiştiği için önce kullanım kılavuzuna bakın, emin olmadığınız durumda uzmana danışın. Frenin doğru kullanımı ve kaldırımda davranış için tekerlekli sandalye kullanımı rehberimize de göz atabilirsiniz.

Vidalar ve bağlantılar

Koltuk, kol dayanağı ve ayak desteğindeki vidalar zamanla gevşeyebilir. Bu parçaları elle yoklayın. Gevşek olanları uygun bir aletle sıkın, ama aşırı zorlamayın; dişleri bozabilirsiniz. Ayak desteğinin tam oturup oturmadığına, kolçakların sallanmadığına bakmak da önemlidir. Bir parça sürekli gevşeyip duruyorsa bunun nedenini araştırmadan kullanmaya devam etmeyin.

Temizlik: koltuk, metal ve tekerlekler

Günlük hızlı temizlik

Her kullanımdan sonra oturma yerini, kol dayanaklarını ve ayak desteğini nemli bir bezle silin. Bu yüzeyler en çok kirlenen kısımlardır. Sıvı dökülürse hemen silin; kumaşta kalan nem kötü kokuya ve leke oluşumuna yol açabilir.

Haftalık derin temizlik

• Koltuk kumaşı çıkarılabiliyorsa etiketindeki yıkama talimatına uyun.
• Metal kısımları hafif deterjanlı suyla silip ardından kuru bir bezle kurulayın.
• Tekerleklerin arasındaki toz, kıl ve kirleri fırçayla temizleyin.
• Dezenfektan kullanacaksanız ürünün etiketindeki talimata uyun ve kumaşta uzun süre bırakmayın.

Elektrikli ya da hassas parçalara su kaçırmamaya dikkat edin. Sandalyeyi hortumla ya da bol suyla yıkamak rulmanlara ve bağlantılara zarar verebilir.

Saklama ve taşıma

Sandalyeyi nemli, ıslak ya da doğrudan güneş alan bir yerde bırakmak metal parçaların paslanmasına ve kumaşın bozulmasına neden olabilir. Katlanabilir modellerde katlama ve açma mekanizmasına her seferinde dikkat edin. Açtıktan sonra kilidin tam oturduğundan emin olun. Araca koyarken de katlama noktalarını ve pedalları zorlamadan yerleştirin.

Hangi durumda kullanmayı bırakmalısınız?

Aşağıdakilerden biri varsa sandalyeyi hastayı oturtmadan önce kullanmayı bırakın:

• Fren tutmuyor ya da bir taraf kayıyor.
• Tekerlek sallanıyor, sürtünme sesi ya da gıcırtı artıyor.
• Koltuk ya da kol dayanağı gevşiyor, bir yana eğiliyor.
• Lastik belirgin şekilde çatlamış ya da kopmuş.

Sandalye kullanılırken hasta düşerse, yaralanma belirtisi görülürse, bilinç değişikliği ya da nefes darlığı varsa hemen 112'yi arayın. Düşme sonrası hastayı tek başınıza kaldırmaya çalışmayın.

Kiralık sandalyede arıza fark ederseniz

Kiraladığınız bir sandalyede fren, lastik ya da koltukla ilgili bir sorun fark ederseniz kullanmadan önce kiralama yaptığınız firmayı arayıp durumu anlatın. Kira koşulları ve benzeri konularda bilgi almak için de firmayla telefonda görüşmek en doğrusudur. Yağmurlu, karlı ya da çamurlu havada dışarı çıkmadan önce tekerleklerinizi kontrol etmek iyi bir alışkanlıktır.

Bu yazı genel bilgi içindir; doktorunuzun ve hemşirenizin talimatlarının yerine geçmez. Çağrı Medikal tarafından yapay zekâ desteğiyle hazırlanır ve yayından önce otomatik güvenlik kontrollerinden geçer.