Elektrik kesintisine hazırlık: Evde tıbbi cihaz kullananlar için plan

Işıklar gittiğinde çoğumuz için bu yalnızca bir rahatsızlıktır. Ama evde elektrikle çalışan bir cihaza bağımlı bir yakınınız varsa, birkaç dakika bile gergin geçebilir. İyi haber şu: Kesinti çoğu zaman önceden tahmin edilemez, ama ne yapacağınızı önceden bilmek mümkündür.

Aşağıdaki plan, kesinti olmadan önce bir akşam oturup hazırlayabileceğiniz türden. Kış aylarında kar ve fırtına gibi hava olayları kesintilere yol açabildiği için, mevsim sertleşmeden hazırlık yapmak iyi bir fikir.

1. Önce evdeki cihazları sıralayın

Bir kâğıda, evde elektrikle çalışan tüm tıbbi cihazları yazın. Her birinin yanına şunu not edin: Elektrik olmadan çalışabiliyor mu, çalışmıyorsa kesilince ne olur?

• Oksijen konsantratörü (prize takılan cihaz)
• Havalı yatak ve pompası
• Motorlu hasta karyolası
• Nebülizatör
• Uyku sırasında kullanılan solunum cihazları
• Pille de çalışan ya da şarj edilen küçük cihazlar (tansiyon aleti, şarjlı yatak kumandaları vb.)

Bu listeyi yaparken kullanım kılavuzlarını da bir araya toplayın. Kılavuzu kaybolmuş cihazlar için satın aldığınız yere ya da üreticiye danışabilirsiniz.

2. Doktorunuza ve hemşirenize sorulacak sorular

Kesintide ne yapılacağı hastanın durumuna göre değişir. Bu yüzden planın tıbbi kısmını sizin değil, hastayı takip eden ekibin belirlemesi gerekir. Bir sonraki kontrolde şunları sorun ve cevapları plan kâğıdına yazın:

• Elektrik kesilirse hasta kaç dakika ya da saat cihazsız kalabilir, yoksa hiç kalmamalı mı?
• Yedek bir sisteme (örneğin yedek oksijen kaynağına) geçmem gerekiyorsa bunu hangi ayarla yapacağım? (Ayarı kendiniz tahmin etmeyin; doktorunuzun söylediği değeri not alın.)
• Bizim durumumuzda yedek oksijen kaynağı gerekli mi? Gerekliyse nasıl sağlanır, nasıl kullanılır?
• Hangi belirtilerde beklemeden 112'yi aramalıyım?
• İlaçlarımın ya da uygulamalarımın cihaz çalışmadığında değişmesi gerekir mi?
• Hayati önemdeki cihazın fişini çekmem ya da yeniden çalıştırmam gereken bir durum var mı, varsa nasıl yapmalıyım?

3. Cihaz cihaz: kesintide ne olur?

Oksijen konsantratörü

Konsantratör, havadan oksijen ürettiği için elektrik olmadan çalışmaz. Bu yüzden konsantratör kullanan hastaların yedek bir oksijen kaynağı planı olmalıdır. Hangi durumda yedeğin kullanılacağını, nasıl bağlanacağını ve hangi ayarda kullanılacağını hastayı takip eden doktor ya da hemşireden öğrenin. İki sistemin farkını merak ediyorsanız oksijen konsantratörü ile oksijen tüpü arasındaki farkları anlatan yazımıza bakabilirsiniz.

Evde yedek tüp bulunduruyorsanız, tüpün sabit durduğundan, yerinin belli olduğundan ve güvenlik kurallarına uygun saklandığından emin olun. Ayrıntılar için evde oksijen tüpü güvenliği yazısı yol gösterir.

Önemli: Yedek oksijen kaynağınız yoksa, çalışmıyorsa ya da planda ne yapacağınızı bilmiyorsanız beklemeyin, 112'yi arayın ve hastanın evde oksijen cihazı kullandığını söyleyin.

Havalı yatak

Havalı yatağın pompası elektrikle çalışır. Kesintide yatağın ne kadar süre şişkin kalacağı modele göre değişir; bunu kesin bir süreyle söylemek doğru olmaz. Kılavuzunu kontrol edin, belirsiz kalan yerleri satın aldığınız yere sorun. Kesinti uzarsa hastanın yatış ve pozisyon planını doktorunuz ya da hemşirenizle önceden konuşun. Pompa alarmı ile kesinti alarmını karıştırmamak için pompa alarmı kontrol listesine göz atmanızda fayda var.

Motorlu karyola

Motorlu karyolada başı, ayağı ya da yüksekliği değiştiren motorlar elektrikle çalışır. Kesinti anında yatak, o an hangi konumdaysa orada kalabilir. Bu yüzden:

• Kılavuzda, elektrik olmadan yatağı alçaltmanın ya da yatırmanın bir yolu olup olmadığına bakın.
• Gece yatarken yatağı mümkünse hastanın doktorunun uygun gördüğü, güvenli ve alçak bir konumda bırakın.
• Elektrik geri geldiğinde yatak, kumandadaki bir tuşa yanlışlıkla basılırsa hareket edebilir. Hastanın üzerinde ya da altında sıkışma riski olmadığından emin olun; kumandanın kilit özelliği varsa kullanın ve kilidi kılavuza göre açıp kapatın.

Karyolanın odada nasıl yerleştirileceği için oda hazırlığı yazısına da bakabilirsiniz.

Nebülizatör, tansiyon aleti ve diğerleri

Bazı küçük cihazlar pille çalışır. Yedek pilleri ve şarj kablolarını aynı kutuda tutun. Hastanın düzenli kullandığı bir cihaz varsa, kesintide bunun yerine ne yapılacağını doktorunuzdan öğrenin; uygulamayı kendi başınıza değiştirmeyin.

4. Kesinti öncesi hazırlık listesi

Bunları bir kez yapın, sonra yerlerini aileyle paylaşın:

1. Acil bilgi kâğıdı: Hastanın adı, rahatsızlıkları, kullandığı cihazlar, doktorunun telefonu ve 112'nin yazılı olduğu kâğıdı buzdolabına ya da cihazın yanına asın.
2. Işık kaynağı: Pilli el feneri ya da şarjlı lamba, hasta odasında kolay ulaşılan bir yerde dursun. Her akşam yerinde olup olmadığına bakın.
3. Telefon şarjı: Telefonlar geceleri şarja takılı kalsın; yedek şarj cihazı (powerbank) hazır olsun.
4. Pil ve kablo kutusu: Cihaz pilleri, kablolar ve kılavuzlar tek bir yerde olsun.
5. Yedekten haberdar olun: Yedek oksijen kaynağı gerekip gerekmediğini, gerekiyorsa nasıl sağlanacağını hastayı takip eden doktor ya da hemşireye danışın. Evde böyle bir sistem varsa yerini ve kullanımını hastaya bakan herkes bilsin, yalnızca siz değil.
6. Planlı kesinti duyuruları: Elektrik dağıtım şirketinin planlı kesinti duyurularını takip edin. Evde tıbbi cihaz kullanıldığını onlara bildirmenin bir yolu olup olmadığını müşteri hizmetlerine sorabilirsiniz.
7. Yakın çevre: Kesinti uzarsa yardım isteyebileceğiniz bir komşu ya da akrabanın telefonunu plana ekleyin.

5. Kesinti başladığında sırayla yapın

1. Sakin kalın ve hastayı kontrol edin. Önce hastaya bakın, rahat edip etmediğini, nefesini ve genel durumunu gözleyin.
2. Kesintinin sizin eve mi, bölgeye mi ait olduğunu anlayın. Sigortayı kontrol edin; komşuların durumuna bakın.
3. Yedek planı devreye alın. Doktorunuzla belirlediğiniz adımları, yazdığınız kâğıttan okuyarak uygulayın. Aklınızdan ayar tahmin etmeyin. Yedek oksijen kaynağınız yoksa, çalışmıyorsa ya da planda ne yapacağınızı bilmiyorsanız beklemeyin, 112'yi arayın ve hastanın evde oksijen cihazı kullandığını söyleyin.
4. Işığı sağlayın. El fenerini kullanın.
5. Cihazların fişleri konusunda dikkatli olun. Hastanın hayati önemdeki cihazları (örneğin oksijen konsantratörü) için fişi çekme ve yeniden çalıştırma konusunu doktorunuzla ya da kılavuzla netleştirin. Fişi çekmeyi, hayati olmayan cihazlar için düşünebilirsiniz; elektrik geri geldiğinde ani voltaj dalgalanması cihazlara zarar verebilir. Kılavuzda bu konuda bir uyarı varsa ona uyun.
6. Kesinti uzarsa doktorunuzu ya da sağlık hattını arayıp ne yapmanız gerektiğini sorun.

6. Bunları yapmayın

• Mum, çakmak, kibrit ya da gaz lambası kullanmayın. Özellikle oksijen kullanılan bir odada açık alev ciddi yangın riski taşır. Pilli el feneri güvenli seçenektir.
• Jeneratörü kapalı alanda çalıştırmayın. Egzoz gazı zehirleyicidir. Jeneratör düşünüyorsanız önce kullanım güvenliğini uzmanından öğrenin.
• Cihaz ayarlarını tahminle değiştirmeyin.
• Sobayı ya da ısıtıcıyı oksijen cihazının yakınında kullanmayın.

7. Elektrik geldikten sonra

Hayati önemdeki cihazı nasıl çalıştıracağınızı doktorunuzla belirlediğiniz plana göre yapın, diğer cihazları ise teker teker, sırayla yeniden çalıştırın ve normal çalıştıklarını kontrol edin. Havalı yatağın pompasını, karyolanın kumandasını ve konsantratörü gözden geçirin. Bir cihazda alışılmadık ses, uyarı ışığı ya da çalışmama varsa, kullanmaya devam etmeyin; kılavuza bakın ve satın aldığınız yeri ya da hekiminizi arayın.

Kesintinin nasıl geçtiğini de kısaca not edin: Neyi bulamadınız, neyi geç yaptınız? Planı bir sonraki sefere göre güncelleyin.

Acil durumu unutmayın

Hastada nefes darlığı, dudaklarda morarma, uyanmakta güçlük, şaşkınlık ya da şiddetli bir şikâyet varsa plan işlemiyor demektir; hemen 112'yi arayın ve evde oksijen ya da elektrikli cihaz kullanıldığını söyleyin.

Daha fazla pratik bilgi için tüm rehberlerimize göz atabilirsiniz. Hazırlığınızın en değerli parçası, planı evdeki herkesle paylaşmaktır; çünkü kesinti genellikle en beklenmedik anda, sizin evde olmadığınız bir saatte gelir.

Bu yazı genel bilgi içindir; doktorunuzun ve hemşirenizin talimatlarının yerine geçmez. Çağrı Medikal tarafından yapay zekâ desteğiyle hazırlanır ve yayından önce otomatik güvenlik kontrollerinden geçer.